Không chỉ dừng ở việc chế tạo sản phẩm, phát triển robot “Made in Vietnam” đòi hỏi sự hình thành của một hệ sinh thái đồng bộ từ nghiên cứu, công nghệ nền, doanh nghiệp đến chính sách hỗ trợ. Đây là thông điệp xuyên suốt được các chuyên gia, doanh nghiệp chia sẻ tại hội thảo “Xây dựng hệ sinh thái cho Robot ‘Made in Vietnam'” diễn ra ngày 1/7 trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế MTA Vietnam 2026.
Trong bối cảnh tự động hóa và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi phương thức sản xuất trên phạm vi toàn cầu, robot được xem là một trong những trụ cột của nền công nghiệp hiện đại. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, để hình thành ngành công nghiệp robot đủ sức cạnh tranh, Việt Nam cần nhiều hơn những doanh nghiệp đơn lẻ mà phải xây dựng được một hệ sinh thái hoàn chỉnh, có khả năng kết nối nghiên cứu, sản xuất và thị trường.
Đó cũng là nội dung trọng tâm được thảo luận tại hội thảo “Xây dựng hệ sinh thái cho Robot ‘Made in Vietnam'”, do Hội Tự động hóa TP. Hồ Chí Minh (HAuA), Chi hội Robot Việt Nam (VRA) phối hợp cùng Ban tổ chức MTA Vietnam 2026 tổ chức.
Robot đang trở thành năng lực cạnh tranh của nền công nghiệp
Tại hội thảo, các chuyên gia nhận định robot đã vượt ra khỏi vai trò của một thiết bị tự động hóa thông thường để trở thành hạ tầng quan trọng của sản xuất hiện đại.
Các số liệu được chia sẻ cho thấy thế giới hiện có khoảng 4,66 triệu robot công nghiệp đang hoạt động, trong đó hơn 542.000 robot mới được lắp đặt trong năm gần đây. Đáng chú ý, 74% số robot công nghiệp tập trung tại khu vực châu Á, phản ánh sự dịch chuyển mạnh mẽ của chuỗi sản xuất toàn cầu về khu vực này
Theo các chuyên gia, đây vừa là thách thức vừa là cơ hội để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị sản xuất, nếu tận dụng được lợi thế về công nghiệp chế tạo và chuyển đổi số.
Muốn phát triển robot phải có công nghệ nền
Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là bài học từ các quốc gia có ngành công nghiệp robot phát triển.
Thực tiễn cho thấy Nhật Bản, Đức, Hàn Quốc, Trung Quốc hay Đài Loan đều xây dựng nền tảng từ cơ khí chính xác, điện tử, điều khiển, công nghiệp hỗ trợ và nghiên cứu phát triển trước khi hình thành các doanh nghiệp robot quy mô lớn.
Điều này cho thấy robot không phải là một ngành phát triển độc lập mà là kết quả của quá trình tích lũy năng lực công nghệ trong nhiều lĩnh vực.
Đối với Việt Nam, nếu muốn nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và từng bước làm chủ công nghệ, việc đầu tư cho các ngành công nghiệp nền, phát triển doanh nghiệp hỗ trợ và nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ đóng vai trò quyết định.
Bên cạnh cơ hội, các doanh nghiệp robot Việt Nam vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo các ý kiến tại hội thảo, phần lớn doanh nghiệp trong nước còn có quy mô nhỏ, khả năng làm chủ các linh kiện cốt lõi như động cơ servo, bộ điều khiển, cảm biến hay hộp giảm tốc còn hạn chế. Việc phụ thuộc vào linh kiện nhập khẩu khiến chi phí sản xuất cao và giảm sức cạnh tranh của sản phẩm.
Ngoài ra, yêu cầu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng và khả năng tích hợp trong các dây chuyền sản xuất quốc tế cũng đặt ra áp lực lớn đối với doanh nghiệp trong nước.
Các chuyên gia cho rằng, để từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng robot toàn cầu, doanh nghiệp cần tăng cường liên kết với viện nghiên cứu, trường đại học và các đối tác công nghệ nhằm rút ngắn quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm.
Hướng tới hệ sinh thái Robot và Drone “Made in Vietnam”
Một điểm đáng chú ý tại hội thảo là phạm vi thảo luận không chỉ dừng ở robot công nghiệp mà còn mở rộng sang lĩnh vực thiết bị bay không người lái (drone).
Theo các diễn giả, trong bối cảnh AI, Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn và công nghệ bán dẫn phát triển mạnh mẽ, robot và drone đang ngày càng có nhiều ứng dụng trong sản xuất, logistics, nông nghiệp, giám sát hạ tầng và đô thị thông minh.
Do đó, việc xây dựng hệ sinh thái Robot và Drone “Made in Vietnam” cần được triển khai theo hướng mở, thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, quỹ đầu tư và các cơ quan quản lý nhằm hình thành chuỗi liên kết từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất đến thương mại hóa.
Các chuyên gia kỳ vọng, với sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp cùng các chính sách hỗ trợ phù hợp, Việt Nam sẽ từng bước nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, gia tăng tỷ lệ nội địa hóa và từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị robot khu vực và thế giới.
Nart Thái
