Trong bối cảnh ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ, Hội nghị ngành bán dẫn và điện tử SEMICONNECT 2026 diễn ra ngày 3/7 tại TP.Hồ Chí Minh đã trở thành diễn đàn kết nối giữa chuyên gia, doanh nghiệp và nhà quản lý nhằm tìm kiếm những hướng đi thực chất cho ngành bán dẫn Việt Nam.
Sự kiện tập trung vào các chủ đề đang nhận được sự quan tâm lớn như MEMS và cảm biến, đóng gói tiên tiến (Advanced Packaging), vật liệu bán dẫn, sở hữu trí tuệ và chiến lược phát triển hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao.
Từ cơ hội đến năng lực thực thi
Phát biểu khai mạc hội nghị, PGS.TS Lê Quốc Cường – Phó Trưởng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP.HCM, cho rằng ngành bán dẫn Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn từ xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, điều quan trọng hiện nay không chỉ là thu hút đầu tư mà còn phải xây dựng năng lực thực thi, từng bước tham gia sâu hơn vào các mắt xích có giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng bán dẫn quốc tế.
Theo ông, việc hình thành hệ sinh thái liên kết giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và cơ quan quản lý sẽ đóng vai trò quyết định trong quá trình phát triển ngành công nghiệp bán dẫn trong nước.
Nhiều chuyên gia tham dự hội nghị cũng cho rằng Việt Nam khó có thể cạnh tranh trực tiếp với các trung tâm sản xuất chip hàng đầu thế giới trong ngắn hạn. Thay vào đó, cần tập trung vào các lĩnh vực phù hợp với năng lực hiện có như thiết kế, kiểm thử, cảm biến, đóng gói tiên tiến và các giải pháp ứng dụng.
MEMS – thị trường ngách giàu tiềm năng
Một trong những nội dung nổi bật tại SEMICONNECT 2026 là tham luận “MEMS & Sensors – Công nghệ lõi và cơ hội cho Việt Nam” do ông Tom Nguyễn – Phó Chủ tịch Kinh doanh Siargo Ltd., trình bày.
Theo các chuyên gia, sự phát triển của AI, Internet vạn vật (IoT), xe điện và sản xuất thông minh đang kéo theo nhu cầu rất lớn đối với các loại cảm biến MEMS. Đây là công nghệ được sử dụng rộng rãi trong điện thoại thông minh, ô tô, thiết bị y tế, robot và hệ thống công nghiệp tự động.
Ông Tom Nguyễn nhận định MEMS là một trong những phân khúc mà Việt Nam có thể cân nhắc tham gia nhờ mức đầu tư thấp hơn đáng kể so với các nhà máy chế tạo chip tiên tiến, đồng thời có khả năng tận dụng được nhiều công nghệ bán dẫn đã trưởng thành.
Theo ông, Việt Nam hiện sở hữu nhiều lợi thế như lực lượng kỹ sư trẻ, ngành điện tử đang phát triển nhanh và nhu cầu ngày càng lớn từ các lĩnh vực công nghiệp, năng lượng, giao thông và y tế. Nếu được đầu tư bài bản, MEMS có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái bán dẫn quốc gia.
Advanced Packaging mở ra cơ hội mới
Bên cạnh MEMS, công nghệ đóng gói tiên tiến (Advanced Packaging) cũng được nhiều chuyên gia đánh giá là cơ hội thực tế để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn.
Theo bà Nguyễn Thị Bích Yến, chuyên gia cao cấp của SOITEC Hoa Kỳ, ngành bán dẫn toàn cầu đang chuyển mạnh sang mô hình tích hợp không đồng nhất (Heterogeneous Integration) và kiến trúc Chiplet nhằm nâng cao hiệu năng, giảm chi phí và rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm.
Trong xu hướng này, đóng gói tiên tiến không còn là công đoạn phụ trợ mà trở thành một phần quan trọng của giá trị công nghệ.
Các ứng dụng AI, điện toán hiệu năng cao, trung tâm dữ liệu và xe điện đang tạo ra nhu cầu rất lớn đối với các công nghệ đóng gói thế hệ mới. Đây cũng là lĩnh vực có mức đầu tư thấp hơn đáng kể so với xây dựng các nhà máy sản xuất chip tiên tiến nhưng vẫn tạo ra giá trị gia tăng cao.
Theo các chuyên gia, Việt Nam có thể tận dụng nền tảng hiện có trong lĩnh vực điện tử và kiểm thử để từng bước phát triển năng lực đóng gói tiên tiến, hướng tới việc tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.
Cần chiến lược dài hạn cho hệ sinh thái bán dẫn
Tại hội nghị, nhiều ý kiến cho rằng phát triển ngành bán dẫn không thể dựa vào các dự án riêng lẻ mà cần một chiến lược dài hạn với sự tham gia của nhiều thành phần trong hệ sinh thái.
GS.TSKH Từ Trung Chấn – Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Nghiên cứu Công nghệ cao ASIAN, cho rằng Việt Nam cần quan tâm đồng thời đến vật liệu bán dẫn, công nghệ đóng gói, kiểm thử và các lĩnh vực hỗ trợ nhằm xây dựng năng lực nội sinh cho ngành công nghiệp công nghệ cao.
Trong khi đó, các doanh nghiệp tham dự tọa đàm cho rằng bên cạnh chính sách thu hút đầu tư, việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường liên kết giữa nghiên cứu với sản xuất sẽ là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của Việt Nam trong tương lai.
SEMICONNECT 2026 cho thấy ngành bán dẫn Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn nhận diện cơ hội sang giai đoạn tìm kiếm những hướng đi cụ thể. Trong bức tranh đó, MEMS, đóng gói tiên tiến và các công nghệ hỗ trợ được xem là những lĩnh vực có khả năng tạo ra bước đột phá, giúp doanh nghiệp Việt từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Nart Thái
