Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội đổi mới cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi AI ngày càng được ứng dụng sâu vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và quản trị, câu hỏi được đặt ra không còn là “AI có thể làm được gì?” mà là “Làm thế nào để triển khai AI an toàn, hiệu quả và bảo đảm quyền kiểm soát dữ liệu?”.
Các chuyên gia cho rằng, để AI tạo ra giá trị bền vững, doanh nghiệp không chỉ cần mô hình AI mạnh mà còn phải xây dựng cơ chế quản trị dữ liệu, bảo đảm tuân thủ và lựa chọn mô hình triển khai phù hợp. Đây cũng là một trong những nội dung được các chuyên gia tập trung trao đổi tại Hội thảo “AI và Chủ quyền dữ liệu trong kỷ nguyên số” do Hiệp hội Internet Việt Nam (VIA) – Văn phòng phía Nam tổ chức, với sự phối hợp của QTSC, DXCenter và các doanh nghiệp công nghệ.
Các tham luận cho thấy, để AI phát huy hiệu quả lâu dài, doanh nghiệp cần đồng thời xây dựng cơ chế quản trị AI, bảo vệ dữ liệu và phát triển các mô hình AI vận hành trên hạ tầng nội bộ, thay vì chỉ tập trung vào năng lực của các mô hình ngôn ngữ lớn.
AI Governance – nền tảng để AI phát triển có trách nhiệm
Trong nhiều năm qua, doanh nghiệp thường quan tâm đến việc ứng dụng AI nhằm nâng cao năng suất hoặc tối ưu quy trình. Tuy nhiên, cùng với tốc độ phát triển của công nghệ, các rủi ro liên quan đến dữ liệu, quyền riêng tư, tính minh bạch và khả năng giải trình của các hệ thống AI cũng ngày càng rõ nét.
Theo các chuyên gia tại hội thảo, AI Governance (quản trị AI) đang trở thành một yêu cầu tất yếu trong quá trình triển khai AI tại doanh nghiệp. Đây không chỉ là tập hợp các quy định kiểm soát việc sử dụng AI mà còn là khung quản trị giúp tổ chức xác định trách nhiệm, đánh giá rủi ro và bảo đảm các mô hình AI hoạt động phù hợp với quy định pháp luật cũng như các nguyên tắc đạo đức.
Bà An Trịnh – Quản trị Dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo, Công ty Data Protectify cho rằng “quản trị AI cần được xây dựng xuyên suốt vòng đời của hệ thống, từ khâu thu thập dữ liệu, huấn luyện mô hình, đánh giá kết quả đến vận hành thực tế. Khi AI ngày càng tham gia vào các hoạt động ra quyết định, việc thiết lập cơ chế kiểm soát sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu nguy cơ sai lệch, tăng tính minh bạch và nâng cao mức độ tin cậy của các ứng dụng AI.”
Bên cạnh đó, việc nhiều quốc gia ban hành các quy định mới về trí tuệ nhân tạo cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động chuẩn hóa quy trình quản trị, sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ dữ liệu cá nhân, quản lý rủi ro và khả năng giải trình của hệ thống AI.
Local AI – xu hướng đưa AI về gần doanh nghiệp
Song song với câu chuyện quản trị, một xu hướng khác cũng được nhiều doanh nghiệp quan tâm là Local AI – triển khai các mô hình AI ngay trên hạ tầng nội bộ thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các nền tảng điện toán đám mây.
Theo chia sẻ của ông Phạm Tuấn Anh – Giám đốc trung tâm Giải pháp AI, Tập đoàn Công nghệ TMA thì “Local AI mang lại nhiều lợi ích đối với các tổ chức đang sở hữu dữ liệu nhạy cảm hoặc yêu cầu cao về bảo mật”. Khi dữ liệu được xử lý ngay trong doanh nghiệp, nguy cơ rò rỉ thông tin được giảm đáng kể, đồng thời doanh nghiệp cũng chủ động hơn trong việc quản lý tài nguyên tính toán và tích hợp AI với các hệ thống hiện hữu.
Ngoài yếu tố bảo mật, Local AI còn giúp giảm độ trễ khi xử lý dữ liệu, đáp ứng tốt hơn các ứng dụng thời gian thực trong sản xuất, tài chính, logistics hay chăm sóc sức khỏe. Đây cũng được xem là hướng đi phù hợp đối với nhiều doanh nghiệp đang từng bước xây dựng hạ tầng AI riêng, đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài.
Theo các chuyên gia, Local AI không phải là xu hướng thay thế hoàn toàn điện toán đám mây, mà là một lựa chọn giúp doanh nghiệp cân bằng giữa hiệu quả khai thác AI, chi phí đầu tư và yêu cầu bảo vệ dữ liệu.
Xây dựng AI không chỉ là đầu tư công nghệ
Một điểm chung được các diễn giả nhấn mạnh là việc triển khai AI không thể chỉ dựa vào các mô hình ngôn ngữ lớn hay sức mạnh tính toán.
Các doanh nghiệp cần tiếp cận AI theo hướng tổng thể, trong đó dữ liệu, hạ tầng, quy trình quản trị và an ninh mạng phải được phát triển đồng bộ. Chỉ khi những yếu tố này được kết nối thành một hệ sinh thái thống nhất, AI mới có thể vận hành ổn định và tạo ra giá trị thực tiễn.
Ở góc độ hạ tầng, ông Nguyễn Văn Phương – chuyên gia tư vấn Công ty Hewlett Packard Enterprise (HPE) Việt Nam đã trình bày tham luận “AI chủ quyền: Xây dựng nền tảng hạ tầng số tin cậy cho AI”, chia sẻ xu hướng phát triển Sovereign AI và vai trò của hạ tầng số trong việc bảo đảm quyền kiểm soát dữ liệu, tuân thủ và an toàn cho các hệ thống AI.
Những góc nhìn này cho thấy AI Governance, Local AI, AI chủ quyền và an ninh mạng không phải là những chủ đề tách rời mà đang bổ trợ cho nhau trong quá trình xây dựng hệ sinh thái AI an toàn và bền vững.
Từ ứng dụng AI đến năng lực tự chủ
Sự phát triển nhanh của AI đang tạo ra áp lực đổi mới đối với mọi doanh nghiệp. Tuy nhiên, giá trị của AI sẽ không được quyết định bởi việc sở hữu công nghệ tiên tiến nhất, mà nằm ở khả năng quản trị, bảo vệ dữ liệu và làm chủ quá trình vận hành.
Các tham luận tại hội thảo cho thấy doanh nghiệp Việt đang từng bước chuyển từ tư duy ứng dụng AI sang xây dựng năng lực làm chủ AI. Đây không chỉ là yêu cầu nhằm đáp ứng các quy định ngày càng chặt chẽ về dữ liệu và an toàn thông tin, mà còn là nền tảng để AI trở thành động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong nền kinh tế số.
Nart Thái
