Trong bối cảnh ngành thực phẩm Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ, việc kết nối tri thức truyền thống với công nghệ hiện đại trở thành chìa khóa then chốt. Bài báo cáo “Gia vị tương lai: từ truyền thống đến hiện đại hoá” trong Hội thảo “Hiện đại hoá ngành thực phẩm truyền thống: Hiện trạng, xu hướng và giải pháp từ phía doanh nghiệp” được tổ chức tại Trường Đại học công nghiệp Tp.HCM đã mở ra không gian đối thoại quý báu giữa giảng đường và doanh nghiệp, nơi những ý tưởng đổi mới được ươm mầm.
Câu hỏi “Liệu khi hiện đại hoá, chúng ta có đang ‘làm mất’ bản sắc truyền thống không?” đã khơi dậy cuộc tranh luận sôi nổi tại hội thảo. TS. Nguyễn Bá Thanh, Viện trưởng Viện công nghệ sinh học và thực phẩm, khẳng định: “Hiện đại hoá không có nghĩa là xóa bỏ truyền thống. Ngược lại, công nghệ giúp chúng ta hiểu sâu hơn về cơ sở khoa học của các công thức truyền thống, từ đó tối ưu hoá và bảo tồn chúng một cách bền vững.”
Thách thức từ thực tiễn sản xuất
Khi bàn về việc giữ được đặc tính hương vị truyền thống khi sản xuất ở quy mô lớn, các chuyên gia đều thống nhất rằng đây là thách thức lớn nhất. TS. Bùi Hồng Quân, chuyên gia nghiên cứu phát triển sản phẩm, chia sẻ: “Chi phí R&D để hiện đại hóa một loại gia vị truyền thống thường rất tốn kém, tùy thuộc vào độ phức tạp. Nhưng đầu tư này hoàn toàn xứng đáng khi chúng ta có thể mang hương vị Việt đến với thế giới.”
Ông Trương Hải Nam, CEO ICFood Việt Nam cho biết, công ty đã và đang mở cửa nhà máy cho sinh viên tham quan, thực tập, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn về quy trình sản xuất hiện đại. “Chúng tôi tin rằng việc kết nối sinh viên với thực tiễn sản xuất sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về những thách thức và cơ hội trong ngành” đại diện công ty nhấn mạnh.
Gen Z và kỳ vọng mới
Hành vi người tiêu dùng, đặc biệt là Gen Z và Gen Alpha, đang thay đổi mạnh mẽ. Họ không chỉ quan tâm đến hương vị mà còn đòi hỏi tính minh bạch về nguồn gốc, quy trình sản xuất và tác động môi trường. TS. Bùi Hồng Quân nhận định: “Gen Z mong muốn thực phẩm vừa truyền thống vừa hiện đại – an toàn, tiện lợi nhưng vẫn giữ được câu chuyện văn hóa.”
Tiêu chuẩn khó đạt nhất khi hiện đại hóa thực phẩm truyền thống chính là việc duy trì tính nhất quán về chất lượng và hương vị. Điều này đòi hỏi hệ thống kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt và đội ngũ nhân lực chuyên môn cao.
Nhân lực – yếu tố then chốt
“Nhân lực chuyên môn cho lĩnh vực này đang thiếu hụt nghiêm trọng” TS. Nguyễn Bá Thanh thẳng thắn đánh giá. “Chúng ta cần thế hệ trẻ không chỉ am hiểu truyền thống mà còn thành thạo công nghệ hiện đại.”
Để giải quyết bài toán này, các doanh nghiệp như ICFood Việt Nam đã chủ động xây dựng các chương trình hỗ trợ sinh viên, từ việc cung cấp thiết bị thử nghiệm, kiến thức chuyên môn đến cơ hội thực tập thực tế tại nhà máy.
Lời khuyên cho thế hệ trẻ
Khi được hỏi về lời khuyên quan trọng nhất cho người muốn đi vào lĩnh vực này, TS. Bùi Hồng Quân chia sẻ: “Hãy bắt đầu từ việc hiểu sâu về truyền thống, sau đó học cách ứng dụng công nghệ để làm cho nó tốt hơn, chứ không phải thay thế nó.”
Hệ thống giáo dục cần thay đổi theo hướng tăng cường thực hành, kết nối với doanh nghiệp và khuyến khích tư duy đổi mới sáng tạo. Như Ông Trương Hải Nam nhấn mạnh: “Nếu có 1 triệu USD, tôi sẽ đầu tư vào việc xây dựng các phòng thí nghiệm ứng dụng và chương trình đào tạo thực hành cho sinh viên.”
Thế hệ tiếp theo của các chủ doanh nghiệp thực phẩm cần được trang bị những kỹ năng về công nghệ số, quản lý chuỗi cung ứng bền vững, và quan trọng nhất là khả năng kết nối giữa giá trị truyền thống với nhu cầu hiện đại.
Hội thảo đã khép lại nhưng tinh thần hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp vẫn tiếp tục, hướng đến mục tiêu chung là nâng tầm gia vị Việt trên bản đồ thế giới, đồng thời đào tạo thế hệ chuyên gia trẻ có đủ năng lực dẫn dắt ngành trong tương lai. ICFood sẽ hỗ trợ Trường Đại học công nghiệp Tp.HCM tổ chức cuộc thi phát triển gia vị thực phẩm giúp tạo dựng niềm đam mê gia vị ở sinh viên.
