Ngày 19/8, Hội Khoa học Kinh tế và Quản lý TP.Hồ Chí Minh (HASEM) tổ chức Hội nghị kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, đồng thời công bố quyết định thành lập Viện Kinh tế và Quản lý Văn hóa Kiến trúc IEC (IEC).
Trong bối cảnh thành phố đang đứng trước yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng, phát triển hạ tầng, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng đô thị hiện đại, việc thành lập Viện Kinh tế và Quản lý Văn hóa Kiến trúc được kỳ vọng mở thêm một kênh nghiên cứu, tư vấn và kết nối nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế – xã hội theo hướng bền vững.
Sự kiện diễn ra trong thời điểm TP.Hồ Chí Minh đang triển khai nhiều nhiệm vụ quan trọng liên quan đến quy hoạch, phát triển hạ tầng đô thị, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Tại hội nghị, các đại biểu cũng nghe báo cáo chuyên đề về tình hình kinh tế – xã hội TP.Hồ Chí Minh trong 6 tháng đầu năm và phương hướng phát triển trong giai đoạn mới.
Doanh nghiệp vẫn đối mặt nhiều sức ép
Theo nội dung được trao đổi tại hội nghị, bức tranh kinh tế TP.Hồ Chí Minh trong 6 tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều điểm sáng, song khu vực doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với không ít sức ép.
TP.Hồ Chí Minh có 34.096 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 22,81% so với cùng kỳ, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường vẫn ở mức cao, với hơn 38.800 doanh nghiệp. Trong đó, 7.483 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể và 31.321 doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động.
Những con số này cho thấy bên cạnh yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng, một trong những bài toán đặt ra đối với thành phố là tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, giảm chi phí đầu vào và tháo gỡ những điểm nghẽn đang ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì, mở rộng hoạt động của doanh nghiệp.
Tại hội nghị, các chuyên gia cũng đề cập đến những khó khăn như chi phí logistics và nguyên vật liệu đầu vào tăng, sức mua trong nước phục hồi chưa đồng đều, đơn hàng xuất khẩu gặp áp lực và khả năng tiếp cận vốn của một bộ phận doanh nghiệp còn hạn chế.
Từ góc độ phát triển đô thị, việc lựa chọn và ưu tiên các dự án có khả năng mở rộng không gian phát triển, giảm chi phí logistics, nâng năng suất đô thị và kích hoạt nguồn lực đầu tư tư nhân được đặt ra như một yêu cầu quan trọng. Đồng thời, đầu tư công cần hướng vào những công trình có tính kết nối và tạo động lực tăng trưởng như giao thông chiến lược, logistics, hạ tầng số, chống ngập và các dự án liên kết vùng, qua đó tạo nền tảng để khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển.
Văn hóa, kiến trúc cần được nhìn từ góc độ kinh tế
Trong bối cảnh đó, việc ra mắt Viện Kinh tế và Quản lý Văn hóa Kiến trúc (IEC) mang một ý nghĩa đáng chú ý khi đặt các yếu tố kinh tế, quản lý, văn hóa và kiến trúc trong mối quan hệ liên ngành.
Tại lễ công bố, Hội Khoa học Kinh tế và Quản lý TP.HCM (HASEM) đã công bố quyết định thành lập Viện và trao quyết định cho lãnh đạo Viện. Theo thông tin từ Ban tổ chức, Viện được định hướng trở thành cầu nối về tri thức, nghiên cứu và tư vấn chính sách trong lĩnh vực kinh tế, quản lý, văn hóa và kiến trúc.
Đáng chú ý, sự ra đời của Viện không chỉ được đặt trong phạm vi nghiên cứu chuyên môn mà còn hướng đến việc đưa các giá trị văn hóa, kiến trúc tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển kinh tế.
Đây là vấn đề có ý nghĩa trong quá trình đô thị hóa nhanh. Một đô thị hiện đại không chỉ cần hệ thống giao thông, hạ tầng kỹ thuật hay các công trình lớn, mà còn cần không gian văn hóa, kiến trúc có bản sắc và khả năng tạo ra giá trị kinh tế, xã hội lâu dài. IEC được kỳ vọng nghiên cứu các giải pháp phục vụ phát triển kinh tế – xã hội theo hướng bền vững, đồng thời góp phần đưa lĩnh vực văn hóa kiến trúc đóng góp ngày càng nhiều hơn cho nền kinh tế.
Mở rộng mạng lưới hợp tác trong và ngoài nước
Một điểm đáng chú ý khác tại lễ ra mắt là hoạt động ký kết các biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Viện với các trường đại học, hiệp hội và doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Theo Ban tổ chức, Viện triển khai hợp tác chiến lược với Chủ tịch Han Jong Beum của Liên đoàn Quốc tế Trao đổi Đa văn hóa Châu Á (WFME) – Hàn Quốc, hướng tới tăng cường giao lưu và triển khai các dự án thực tiễn trong thời gian tới.
Viện cũng ký biên bản hợp tác chiến lược toàn diện với Công ty TNHH Lương thực MS Thiên Ngọc về xây dựng kiến trúc, quy hoạch và mở rộng đô thị hóa nông nghiệp tại Nigeria và một số quốc gia châu Phi, với diện tích được thông tin khoảng 1.000 ha.
Việc hình thành các mối quan hệ hợp tác này cho thấy định hướng hoạt động của Viện không chỉ dừng ở nghiên cứu lý luận mà hướng tới kết nối với các dự án và nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, địa phương và đối tác quốc tế. Đây cũng là hướng đi cần thiết trong bối cảnh yêu cầu đối với các tổ chức nghiên cứu ngày càng gắn với khả năng chuyển hóa tri thức thành giải pháp cụ thể, có khả năng ứng dụng trong thực tiễn.
Từ nghiên cứu đến những giải pháp phát triển cụ thể
Một trong những vấn đề đặt ra đối với các tổ chức nghiên cứu, tư vấn hiện nay là làm thế nào để kết quả nghiên cứu thực sự trở thành nguồn lực cho phát triển.
Với lĩnh vực kinh tế, văn hóa và kiến trúc, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi các quyết định về quy hoạch, đầu tư, phát triển đô thị hay bảo tồn không gian văn hóa đều có tác động lâu dài đến cộng đồng và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Theo định hướng được công bố, Viện Kinh tế và Quản lý Văn hóa Kiến trúc hướng tới vai trò cầu nối giữa tri thức, nghiên cứu, tư vấn chính sách và thực tiễn. Việc ra đời Viện được Ban tổ chức xác định là bước cụ thể hóa định hướng phát triển kinh tế đi đôi với giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
Trong giai đoạn tới, nếu phát huy được thế mạnh của đội ngũ chuyên gia, kết nối hiệu quả với các trường đại học, hiệp hội, doanh nghiệp và đối tác quốc tế, Viện có thể tạo thêm một kênh đóng góp ý kiến, nghiên cứu và tư vấn cho những vấn đề phát triển đang đặt ra.
Đặc biệt, trong quá trình TP.Hồ Chí Minh tiếp tục mở rộng không gian đô thị, phát triển hạ tầng và hướng đến mô hình đô thị thông minh, việc gắn kết giữa “hiệu quả kinh tế, chất lượng không gian sống, giá trị văn hóa và bản sắc kiến trúc” sẽ ngày càng trở thành một yêu cầu quan trọng.
Từ góc nhìn đó, lễ ra mắt Viện Kinh tế và Quản lý Văn hóa Kiến trúc không chỉ là sự kiện đánh dấu sự hình thành một tổ chức nghiên cứu mới, mà còn mở ra kỳ vọng về một mô hình kết nối “tri thức – chính sách – doanh nghiệp – văn hóa – kiến trúc”, góp phần tìm kiếm những giải pháp phát triển có tính thực tiễn và bền vững hơn cho TP.Hồ Chí Minh cũng như các địa phương, đối tác trong và ngoài nước.
Nart Thái
