{"id":5837,"date":"2021-10-28T16:10:04","date_gmt":"2021-10-28T09:10:04","guid":{"rendered":"https:\/\/douongvietnam.net\/?p=5837"},"modified":"2021-10-28T16:10:04","modified_gmt":"2021-10-28T09:10:04","slug":"long-mach-quoc-gia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/douongvietnam.net\/?p=5837","title":{"rendered":"Long m\u1ea1ch qu\u1ed1c gia&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Long m\u1ea1ch m\u1ed9t qu\u1ed1c gia kh\u00e1c v\u1edbi long m\u1ea1ch c\u00e1 nh\u00e2n (ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1i m\u1ed9 tr\u00ean \u0111a d\u1ea1ng \u0111\u1ecba h\u00ecnh), v\u00ec \u1edf t\u1ea7m qu\u1ed1c gia th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t m\u1ea1ch s\u00f4ng \u0111\u1ee7 kh\u00ed, k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c th\u1ebf n\u00fai, b\u00ecnh d\u01b0\u01a1ng, hay d\u00f2ng bi\u1ec3n. D\u00f9 l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh r\u1ea5t nh\u1ecf nh\u01b0 Singapore, nh\u1ecf nh\u01b0 \u0110\u00e0i Loan, c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00f3 th\u1ebf long m\u1ea1ch t\u1ed1t th\u00ec m\u1edbi th\u00e0nh qu\u1ed1c gia \u0111\u1ed9c l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-5838 alignnone\" src=\"https:\/\/douongvietnam.net\/images\/2021\/10\/IMG_E32541.jpg\" alt=\"\" width=\"1242\" height=\"1060\" srcset=\"https:\/\/douongvietnam.net\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/IMG_E32541.jpg 1242w, https:\/\/douongvietnam.net\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/IMG_E32541-768x655.jpg 768w, https:\/\/douongvietnam.net\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/IMG_E32541-750x640.jpg 750w, https:\/\/douongvietnam.net\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/IMG_E32541-1140x973.jpg 1140w\" sizes=\"auto, (max-width: 1242px) 100vw, 1242px\" \/><\/p>\n<p><strong>Ch\u00ednh c\u00e1c m\u1ea1ch s\u00f4ng t\u1ea1o n\u00ean c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1 t\u1ef1 nhi\u00ean<\/strong><\/p>\n<p>\u201cChu\u0301ng ta v\u00e2\u0303n th\u01b0\u01a1\u0300ng nghe nh\u01b0\u0303ng ca\u0301i t\u00ean nh\u01b0 s\u00f4ng Hoa\u0300ng Ph\u00f4\u0301 g\u0103\u0301n li\u00ea\u0300n v\u01a1\u0301i Th\u01b0\u01a1\u0323ng Ha\u0309i, s\u00f4ng Chao Phraya cha\u0309y qua Bangkok, s\u00f4ng H\u0103\u0300ng (Ganga) va\u0300 ca\u0301c phu\u0323 l\u01b0u g\u0103\u0301n v\u01a1\u0301i nhi\u00ea\u0300u tha\u0300nh ph\u00f4\u0301 linh thi\u00eang (Delhi, Allahabad, Kanpur, Kara, Calcutta, Dacca\u2026); s\u00f4ng Neva cha\u0323y kh\u0103\u0301p Saint Petersburg, s\u00f4ng Danube ta\u0323o n\u00ean ca\u0309 m\u00f4\u0323t n\u00ea\u0300n v\u0103n hi\u00ea\u0301n Trung va\u0300 \u0110\u00f4ng \u00c2u do\u0323c theo nh\u01b0\u0303ng t\u00ean tu\u00f4\u0309i l\u00e2\u0303y l\u01b0\u0300ng (Vienna, Bratislava, Budapest, Belgrade\u2026); s\u00f4ng Seine cu\u0309a Paris \u201ckinh \u0111\u00f4 a\u0301nh sa\u0301ng\u201d, s\u00f4ng Thames cu\u0309a London c\u00f4\u0309 ki\u0301nh, s\u00f4ng Hudson \u01a1\u0309 New York \u201ccho\u0323c tr\u01a1\u0300i\u201d\u2026\u201d[1]<\/p>\n<p>Th\u00e0nh ph\u1ed1 th\u1ee7 \u0111\u00f4 l\u00e0 n\u01a1i t\u1ee5 &#8220;long m\u1ea1ch qu\u1ed1c gia&#8221;. X\u00e9t \u0111\u1ecba th\u1ebf Vi\u1ec7t Nam, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u00e0nh H\u00e0 N\u1ed9i v\u1edbi m\u1ea1ch kh\u00ed s\u00f4ng H\u1ed3ng l\u00e0 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng trung t\u00e2m long m\u1ea1ch Vi\u1ec7t.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh H\u00e0 N\u1ed9i ban \u0111\u1ea7u c\u00f3 t\u00ean \u0110\u1ea1i La, do Tr\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Nghi cho \u0111\u1eafp t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 8 (n\u0103m 767). Sau \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u00f4ng x\u00e2y \u0111\u1eafp c\u1ee7a Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng, Tr\u01b0\u01a1ng Chu, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn tay Cao Bi\u1ec1n, m\u1ed9t th\u1ea7y phong th\u1ee7y cao tay b\u1eadc nh\u1ea5t nh\u00ec thi\u00ean h\u1ea1, th\u00e0nh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng to l\u1edbn v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 9. T\u1eeb ng\u00e0y \u0111\u00f3, Cao Bi\u1ec1n \u0111\u00e3 nh\u00ecn ra th\u1ebf phong th\u1ee7y c\u1ef1c k\u1ef3 \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o c\u1ee7a La Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>T\u1eeb n\u0103m 938, Vi\u1ec7t Nam m\u1edbi gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9c l\u1eadp l\u00e2u d\u00e0i, nh\u1edd tay Ng\u00f4 Quy\u1ec1n, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u01b0\u1edbng m\u1ea1o phi ph\u00e0m. \u00d4ng l\u1eadp v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4 \u1edf C\u1ed5 Loa. Nh\u01b0ng nh\u00e0 Ng\u00f4 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edt n\u0103m r\u1ed3i s\u1ee5p, v\u00ec th\u00e0nh C\u1ed5 Loa \u1edf \u0110\u00f4ng Anh c\u00f3 t\u1eeb th\u1eddi \u00c2u L\u1ea1c, \u0103n theo long m\u1ea1ch s\u00f4ng Ho\u00e0ng l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd phong th\u1ee7y \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean k\u00e9m c\u1ecfi, do qua nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7 b\u1ecb ph\u00f9 sa b\u1ed3i \u0111\u1eafp, v\u00e0 nay th\u00ec \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t con l\u1ea1ch nh\u1ecf. Sau nh\u00e0 Ng\u00f4 l\u00e0 lo\u1ea1n 12 s\u1ee9 qu\u00e2n. Ti\u1ebfc thay, m\u1ed9t v\u1ecb vua anh t\u00e0i m\u00e0 qu\u00e1 k\u00e9m v\u1ec1 phong th\u1ee7y!<\/p>\n<p>Sau nh\u00e0 Ng\u00f4, t\u1edbi nh\u00e0 \u0110inh, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m 968, k\u1ebft th\u00fac n\u0103m 980, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 12 n\u0103m. Nh\u00e0 \u0110inh \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4 \u1edf Hoa L\u01b0.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-5840 alignnone\" src=\"https:\/\/douongvietnam.net\/images\/2021\/10\/Tu-Cam-Thanh.jpg\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"960\" srcset=\"https:\/\/douongvietnam.net\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/Tu-Cam-Thanh.jpg 768w, https:\/\/douongvietnam.net\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/Tu-Cam-Thanh-750x938.jpg 750w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/p>\n<p>N\u00f3i chung, c\u00e1c d\u00f2ng s\u00f4ng c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb v\u00f9ng Hoa L\u01b0 \u0111\u1ed5 v\u00e0o trong nam, \u0111\u1ebfn t\u1eadn \u0111\u00f4ng nam b\u1ed9, to\u00e0n l\u00e0 s\u00f4ng ng\u1eafn, lo\u0103ng qu\u0103ng, l\u1ea5y \u0111\u00e2u ra kh\u00ed m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra nh\u1eefng th\u1ee7 \u0111\u00f4 t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u1ed9c l\u1eadp l\u00e2u d\u00e0i.<\/p>\n<p>Kh\u00ed phong th\u1ee7y \u1edf v\u00f9ng Hoa L\u01b0, hay Ninh B\u00ecnh, Nam \u0110\u1ecbnh quanh \u0111\u00f3, \u0111\u1ec1u ng\u1eafn ho\u1eb7c hi\u1ec3m, s\u00f4ng th\u00ec tun h\u1ee7n, n\u00ean c\u00f3 ph\u00e1t v\u01b0\u01a1ng th\u00ec c\u0169ng r\u1ea5t ng\u1eafn, v\u00e0 r\u1ed3i ch\u1ebft th\u00ea th\u1ea3m (c\u0169ng xin c\u1ea3nh b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c v\u1ecb ph\u00e1t v\u01b0\u01a1ng, ph\u00e1t t\u01b0\u1edbng t\u1eeb \u0111\u00e2y). Nh\u00e0 \u0110inh \u0111\u01b0\u1ee3c 12 n\u0103m, r\u1ed3i b\u1ecb gi\u1ebft c\u1ea3 lo\u1ea1t. Ti\u1ebfp n\u1ed1i, nh\u00e0 Ti\u1ec1n L\u00ea c\u0169ng \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4 \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c 29 n\u0103m (980 &#8211; 1009), th\u00ec ch\u00ednh c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u1ef1 g\u00e2y n\u1ed9i chi\u1ebfn, gi\u1ebft nhau nh\u01b0 ng\u00f3e.<\/p>\n<p>Sau nh\u00e0 L\u00fd v\u00e0 nh\u00e0 Tr\u1ea7n oanh li\u1ec7t, l\u00e2u b\u1ec1n nh\u1edd \u0111\u1ecbnh \u0111\u00f4 Th\u0103ng Long, th\u00ec nh\u00e0 H\u1ed3 l\u1ea1i \u0111\u1eb7t \u0111\u00f4 t\u1ea1i th\u00e0nh T\u00e2y \u0110\u00f4 \u1edf V\u0129nh L\u1ed9c, Thanh H\u00f3a, n\u01a1i nh\u00e0 H\u1ed3 l\u00e0m vua \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 m\u1ed7i 7 n\u0103m (1400 &#8211; 1407). Th\u00e0nh nh\u00e0 H\u1ed3 \u0103n theo m\u1ea1ch s\u00f4ng M\u00e3, c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f3 kh\u00ed th\u1ebf g\u00ec, sao d\u00e1m \u0111\u1eb7t \u0111\u00f4?! Tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i h\u00e3m th\u00ec c\u00e1i th\u1ee7 \u0111\u00f4 c\u1ee7a n\u00f3 c\u0169ng h\u00e3m. Sau nh\u00e0 H\u1ed3 c\u00f2n c\u00f3 2 n\u0103m nh\u00e0 H\u1eadu Tr\u1ea7n (1407 &#8211; 1409), l\u1ea1i \u0111\u1eb7t \u0111\u00f4 \u1edf th\u00e0nh M\u00f4 \u0110\u1ed9, thu\u1ed9c Y\u00ean M\u00f4, Ninh B\u00ecnh. Th\u1ebf m\u1edbi h\u00e3m!<\/p>\n<p>C\u0169ng t\u1ea1i Thanh H\u00f3a, c\u00f2n c\u00f3 th\u00e0nh V\u1ea1n L\u1ea1i \u1edf Th\u1ecd Xu\u00e2n, l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1eb7t \u0111\u00f4 c\u1ee7a \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t nam tri\u1ec1u nh\u00e0 L\u00ea trong giai \u0111o\u1ea1n Nam-B\u1eafc tri\u1ec1u ph\u00e2n tranh c\u1ee7a hai h\u1ecd L\u00ea-M\u1ea1c, t\u1ee9c l\u00e0 nh\u00e0 H\u1eadu L\u00ea giai \u0111o\u1ea1n L\u00ea Trung H\u01b0ng, th\u00ec c\u0169ng ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m (1533 &#8211; 1597). Th\u1eadt l\u00e0 v\u1eafn! N\u1ebfu kh\u00f4ng quay l\u1ea1i Th\u0103ng Long th\u00ec th\u1eddi L\u00ea Trung H\u01b0ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i d\u00e0i nh\u1ea5t, \u0111\u1ebfn 256 n\u0103m (1533\u20131789).<\/p>\n<p>Ngh\u1ec7 An \u0103n theo kh\u00ed s\u00f4ng Lam (c\u00f2n g\u1ecdi s\u00f4ng C\u1ea3), l\u1ea1i c\u00f2n k\u00e9m h\u01a1n s\u00f4ng M\u00e3, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i c\u00f3 h\u00f2a kh\u00ed h\u01a1n. Th\u1ebf m\u00e0, kh\u00f4ng hi\u1ec3u sao nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n l\u1ea1i t\u1eebng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh \u0111\u1eb7t \u0111\u00f4 \u1edf \u0111\u00e2y, l\u1ea5y t\u00ean Trung \u0110\u00f4? Ch\u1eafc La S\u01a1n Phu T\u1eed ph\u1ecba ra c\u00e1i v\u1ee5 n\u00e0y. M\u00e0 v\u00eda nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n c\u0169ng \u0111o\u1ea3n, ch\u1eb3ng k\u1ecbp nh\u00ecn th\u1ea5y th\u00e0nh \u0111\u00f4 x\u00e2y d\u1ef1ng th\u1ebf n\u00e0o.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh Hu\u1ebf, t\u1ee9c Ph\u00fa Xu\u00e2n, l\u00e0 th\u1ee7 \u0111\u00f4 c\u1ee7a nhi\u1ec1u tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, sau khi ch\u00faa Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng v\u00e0o nam. \u0110\u00e2y t\u1eebng l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1eb7t \u0111\u00f4 c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00faa Nguy\u1ec5n (1678 &#8211; 1777), nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n (1786 &#8211; 1802), nh\u00e0 Nguy\u1ec5n (1802 &#8211; 1945), v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 \u0110\u1ebf qu\u1ed1c Vi\u1ec7t Nam (1945). V\u1ec1 kinh th\u00e0nh n\u00e0y, ai ch\u1ea3 bi\u1ebft c\u00e2u &#8220;s\u01a1n b\u1ea5t cao, th\u1ee7y b\u1ea5t th\u00e2m&#8221;, l\u00e0m sao qu\u1ed1c gia c\u00f3 th\u1ec3 v\u1eefng b\u1ec1n.<\/p>\n<p>Xu\u00f4i \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, c\u00f2n c\u00f3 th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n, n\u01a1i nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t \u0111\u00f4 \u00edt n\u0103m (1778 &#8211; 1793). C\u00e1i th\u00e0nh b\u1ea1c nh\u1ea1c n\u00e0y t\u1ea5t nhi\u00ean ch\u1ea3 c\u00f3 kh\u00ed v\u1ecb g\u00ec, l\u1ea1i h\u01a1i b\u1ecb hung s\u00e1t, r\u1ea5t th\u1ea3m.<\/p>\n<p>X\u00e9t kh\u1eafp d\u1ea3i \u0111\u1ea5t mi\u1ec1n trung b\u00e2y gi\u1edd, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ea5t v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ch\u0103m Pa x\u01b0a (192 &#8211; 1832), kh\u00f4ng c\u00f3 cu\u1ed9c \u0111\u1ea5t \u0111\u00f4 th\u00e0nh n\u00e0o c\u00f3 phong th\u1ee7y b\u1ec1n v\u1eefng, c\u0169ng l\u00fd gi\u1ea3i t\u1ea1i sao Chi\u00eam Qu\u1ed1c ph\u1ea3i vong. C\u00e1c n\u01a1i t\u1eebng l\u00e0 kinh \u0111\u00f4 c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ch\u0103m Pa c\u1ed5 l\u00e0: Kandapurpura (Ph\u1eadt Th\u00e0nh, th\u00e0nh ph\u1ed1 Hu\u1ebf b\u00e2y gi\u1edd), kinh \u0111\u00f4 c\u1ee7a L\u00e2m \u1ea4p (192 &#8211; 605?); Simhapura (S\u01b0 T\u1eed Th\u00e0nh, thu\u1ed9c Tr\u00e0 Ki\u1ec7u, Qu\u1ea3ng Nam b\u00e2y gi\u1edd), c\u0169ng l\u00e0 kinh \u0111\u00f4 c\u1ee7a L\u00e2m \u1ea4p (605? &#8211; 757); Virapura (H\u00f9ng Tr\u00e1ng Th\u00e0nh, nay \u1edf Ninh Ph\u01b0\u1edbc, Ninh Thu\u1eadn), kinh \u0111\u00f4 c\u1ee7a ti\u1ec3u qu\u1ed1c Ho\u00e0n V\u01b0\u01a1ng\/Panduranga (757 &#8211; 1167?); Indrapura (L\u00f4i \u0110i\u1ec7n Th\u00e0nh, nay \u1edf Th\u0103ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam), kinh \u0111\u00f4 c\u1ee7a Chi\u00eam Th\u00e0nh (875 &#8211; 982); Vijaya (Ch\u00e0 B\u00e0n\/\u0110\u1ed3 B\u00e0n [Th\u1eafng L\u1ee3i], \u1edf An Nh\u01a1n, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh b\u00e2y gi\u1edd, c\u00e1ch Quy Nh\u01a1n 27 km v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc), c\u0169ng kinh \u0111\u00f4 Chi\u00eam Th\u00e0nh (982 &#8211; 1471); Panduranga (ch\u00ednh l\u00e0 Phan Rang, Ninh Thu\u1eadn b\u00e2y gi\u1edd), l\u00e0 kinh \u0111\u00f4 c\u1ee7a Panduranga-Ch\u0103m Pa, sau l\u00e0 Thu\u1eadn Th\u00e0nh Tr\u1ea5n (1471 &#8211; 1832).<\/p>\n<p>G\u1ea7n \u0111\u00e2y, mi\u1ec1n trung n\u1ed5i l\u00ean c\u00f3 th\u00e0nh \u0110\u00e0 N\u1eb5ng\/Daknan (ti\u1ebfng Ch\u0103m c\u1ed5 ngh\u0129a l\u00e0 v\u00f9ng n\u01b0\u1edbc r\u1ed9ng l\u1edbn), kh\u00ed \u1edf \u0111\u00e2y ki\u00ean ng\u1ea1nh, c\u0169ng t\u1ed1t, nh\u01b0ng c\u00e1c s\u00f4ng khu v\u1ef1c n\u00e0y c\u0169ng ng\u1eafn, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u1ea7m s\u1ee9c cho m\u1ed9t qu\u1ed1c gia.<\/p>\n<p>V\u00f9ng Nam B\u1ed9, t\u1ea5t y\u1ebfu ph\u1ea3i n\u00f3i \u0111\u1ebfn th\u00e0nh S\u00e0i G\u00f2n &#8211; Gia \u0110\u1ecbnh. \u0110\u00e2y \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0 th\u1ee7 \u0111\u00f4 c\u1ee7a Li\u00ean bang \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng (1887 &#8211; 1901), C\u1ed9ng h\u00f2a T\u1ef1 tr\u1ecb Nam K\u1ef3 (1946 &#8211; 1949), Qu\u1ed1c gia Vi\u1ec7t Nam (1949 &#8211; 1955), Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng h\u00f2a (1955 &#8211; 1975).<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-5842 aligncenter\" src=\"https:\/\/douongvietnam.net\/images\/2021\/10\/Long-mach-3.jpg\" alt=\"\" width=\"413\" height=\"623\" \/><\/p>\n<p>Ai c\u0169ng bi\u1ebft th\u00e0nh ph\u1ed1 n\u00e0y \u0103n theo m\u1ea1ch s\u00f4ng C\u1eedu Long, h\u1ea1 l\u01b0u c\u1ee7a d\u00f2ng Mekong to l\u1edbn. Tr\u01b0\u1edbc khi b\u00e0n k\u1ef9 h\u01a1n, c\u0169ng n\u00ean bi\u1ebft \u1edf An Giang t\u1eebng c\u00f3 th\u00e0nh Kottinagar (C\u01b0\u1eddng Th\u1ecbnh Th\u00e0nh, nay ch\u00ednh th\u1ecb tr\u1ea5n \u00d3c Eo), l\u00e0 kinh \u0111\u00f4 (tk 2 &#8211; tk 7) c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ph\u00f9 Nam (68 &#8211; 550) kh\u00e1 b\u1ec1 th\u1ebf. Xem \u0111\u1ecba th\u1ebf th\u00ec th\u1ea5y Kottinagar \u0103n v\u1edbi nh\u00e1nh d\u01b0\u1edbi (s\u00f4ng H\u1eadu), c\u00f2n Gia \u0110\u1ecbnh \u0103n theo h\u1ec7 th\u1ed1ng tr\u00ean (s\u00f4ng Ti\u1ec1n) c\u1ee7a s\u00f4ng C\u1eedu Long. M\u1ea1ch s\u00f4ng Mekong c\u00f3 kh\u00ed d\u1ed3i d\u00e0o, nh\u01b0ng \u0111\u1ea5t m\u1edbi, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ebf, cho n\u00ean S\u00e0i G\u00f2n tuy d\u1ec5 d\u00e0ng ph\u00e1t tri\u1ec3n tr\u00f9 ph\u00fa nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ecbnh \u0111\u00f4. Trong nh\u1eefng giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m th\u1ee7 \u0111\u00f4 \u0111\u1ec1u th\u1ec3 hi\u1ec7n nh\u1eefng n\u1ec1n ch\u00ednh tr\u1ecb non k\u00e9m, \u0111\u1ea3o ch\u00ednh li\u00ean mi\u00ean.<\/p>\n<p><strong>V\u1eady th\u1ebf m\u1ea1nh \u0111\u1ebf \u0111\u00f4 Th\u0103ng Long &#8211; H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? C\u00f3 long m\u1ea1ch ra sao? <\/strong><\/p>\n<p>T\u1eeb n\u0103m 2009, t\u00f4i \u0111\u00e3 vi\u1ebft b\u00e0i &#8220;C\u00f3 m\u1ed9t d\u00f2ng s\u00f4ng ch\u1ebft l\u00e2m s\u00e0ng&#8221;, \u0111\u0103ng c\u00f9ng l\u00fac tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed Tia S\u00e1ng (s\u00f4\u0301 18 &#8211; 20\/9\/2009) v\u00e0 trang talawas (26\/9\/2009). Trong b\u00e0i, t\u00f4i \u0111\u00e3 vi\u1ebft:<\/p>\n<p>\u201cTheo l\u01a1\u0300i cu\u0323 Cao Minh Ba\u0323ch (1912 &#8211; 2001), m\u00f4\u0323t nha\u0300 \u0111i\u0323a ly\u0301 &#8211; phong thu\u0309y n\u00f4\u0309i danh \u0110\u00f4ng Nam A\u0301, ng\u01b0\u01a1\u0300i \u0111a\u0303 t\u01b0\u0300ng la\u0300m phong thu\u0309y cho Hoa\u0300ng cung Tha\u0301i Lan, thi\u0300 vi\u00ea\u0323c Cao Bi\u00ea\u0300n x\u00e2y tha\u0300nh \u0110a\u0323i La la\u0300 ca\u0309 m\u00f4\u0323t ky\u0300 c\u00f4ng v\u01a1\u0301i nh\u01b0\u0303ng sa\u0301ng ta\u0323o \u0111\u00f4\u0323c \u0111a\u0301o v\u00ea\u0300 khoa ho\u0323c phong thu\u0309y. V\u00f4\u0301n \u0111\u01b0\u01a1\u0323c phong la\u0300 \u0111\u00ea\u0323 nh\u00e2\u0301t thi\u00ean ha\u0323 v\u00ea\u0300 phong thu\u0309y, va\u0300 qua\u0309 kh\u00f4ng h\u00f4\u0309 danh, Cao Bi\u00ea\u0300n \u0111a\u0303 thi\u00ea\u0301t k\u00ea\u0301 tha\u0300nh \u0110a\u0323i La theo \u0111i\u0323nh h\u01b0\u01a1\u0301ng ta\u0323o th\u00ea\u0301 pha\u0301t tri\u00ea\u0309n tha\u0300nh m\u00f4\u0323t qu\u00f4\u0301c gia \u0111\u00f4\u0323c l\u00e2\u0323p. Ngay t\u01b0\u0300 th\u00ea\u0301 ky\u0309 IX trong \u0111\u00eam da\u0300i B\u0103\u0301c thu\u00f4\u0323c ho\u0323 Cao du\u0300 la\u0300 ng\u01b0\u01a1\u0300i Ha\u0301n \u0111a\u0303 co\u0301 ca\u0301i \u201cnha\u0303 y\u0301\u201d thoa\u0301t kho\u0309i vo\u0300ng ki\u00ea\u0300m to\u0309a cu\u0309a ph\u01b0\u01a1ng B\u0103\u0301c, mu\u00f4\u0301n la\u0300m vua ri\u00eang m\u00f4\u0323t go\u0301c tr\u01a1\u0300i \u01a1\u0309 ph\u01b0\u01a1ng Nam na\u0300y v\u00e2\u0323y.<\/p>\n<p>Co\u0301 th\u00ea\u0309 to\u0301m t\u0103\u0301t ca\u0301i \u201cquy hoa\u0323ch t\u00f4\u0309ng th\u00ea\u0309\u201d cu\u0309a tha\u0300nh \u0110a\u0323i La th\u00ea\u0301 na\u0300y: Sau khi th\u0103m thu\u0301 kh\u0103\u0301p n\u01a1i Cao Bi\u00ea\u0300n th\u00e2\u0301y n\u01a1i \u0111\u00e2y co\u0301 ca\u0301i th\u00ea\u0301 ly\u0301 t\u01b0\u01a1\u0309ng \u0111\u00ea\u0309 x\u00e2y d\u01b0\u0323ng m\u00f4\u0323t kinh \u0111\u00f4 cho m\u00f4\u0323t qu\u00f4\u0301c gia \u0111\u00f4\u0323c l\u00e2\u0323p. Tha\u0300nh \u0110a\u0323i La co\u0301 tay \u201clong\u201d v\u01b0\u01a1n \u0111\u00ea\u0301n da\u0303y \u0110\u00f4ng Tri\u00ea\u0300u \u2013 Y\u00ean T\u01b0\u0309, tay \u201ch\u00f4\u0309\u201d v\u01b0\u01a1n \u0111\u00ea\u0301n Tam \u0110a\u0309o, th\u00ea\u0301 la\u0300 thu\u00f4\u0323c ca\u0301ch \u201clong ba\u0303o h\u00f4\u0309\u201d quy\u0301 v\u00f4 cu\u0300ng.<\/p>\n<p>Ho\u0323 Cao la\u0323i ti\u0300m ra nh\u01b0\u0303ng th\u00ea\u0301 r\u00e2\u0301t hi\u00ea\u0309m va\u0300 cao tay. Th\u01b0\u0301 nh\u00e2\u0301t, \u00f4ng cho kinh tha\u0300nh t\u01b0\u0323a va\u0300o H\u00f4\u0300 T\u00e2y, m\u00f4\u0323t \u0111i\u00ea\u0300u kho\u0301 co\u0301 tha\u0300y \u0111i\u0323a ly\u0301 na\u0300o da\u0301m la\u0300m vi\u0300 ng\u01b0\u01a1\u0300i ta th\u01b0\u01a1\u0300ng cho\u0323n th\u00ea\u0301 t\u01b0\u0323a va\u0300o \u0111\u00e2\u0301t hay nu\u0301i cao, nh\u01b0ng Cao Bi\u00ea\u0300n \u0111a\u0303 d\u01b0\u0323a va\u0300o \u201cna\u0303o thu\u0309y\u201d H\u00f4\u0300 T\u00e2y \u0111\u00ea\u0309 la\u0300m tha\u0300nh ca\u0301ch \u201ch\u00e2\u0323u \u0111\u00e2\u0300u xung thu\u0309y xu\u00e2\u0301t th\u00e2\u0300n ti\u00ean\u201d, \u0111a\u0309m ba\u0309o cho x\u01b0\u0301 na\u0300y \u201cha\u0300o ki\u00ea\u0323t th\u01a1\u0300i na\u0300o cu\u0303ng co\u0301\u201d. \u0110\u00ea\u0309 gi\u01b0\u0303 \u0111\u01b0\u01a1\u0323c ca\u0301ch na\u0300y thi\u0300 H\u00f4\u0300 T\u00e2y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u01a1\u0323c phe\u0301p thu he\u0323p va\u0300 y\u0301 t\u01b0\u01a1\u0309ng la\u0300m \u0111\u01b0\u01a1\u0300ng giao th\u00f4ng ng\u00e2\u0300m xuy\u00ean lo\u0300ng H\u00f4\u0300 T\u00e2y nh\u01b0 t\u00f4i \u0111a\u0303 \u0111o\u0323c tr\u00ean ca\u0301c ba\u0301o la\u0300 c\u01b0\u0323c ky\u0300 tai ho\u0323a.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u0301 hai, Cao Bi\u00ea\u0300n cho la\u0300m m\u00f4\u0323t con \u0111\u01b0\u01a1\u0300ng xuy\u00ean th\u0103\u0309ng va\u0300o gi\u01b0\u0303a tha\u0300nh (\u0111\u01b0\u01a1\u0300ng L\u00ea Du\u00e2\u0309n b\u00e2y gi\u01a1\u0300), ai tr\u00f4ng cu\u0303ng t\u01b0\u01a1\u0309ng la\u0300 hung ho\u0323a gh\u00ea g\u01a1\u0301m nh\u01b0ng co\u0301 ai bi\u00ea\u0301t \u0111o\u0301 la\u0300 ca\u0301ch \u201ch\u00f4\u0300ng ti\u00ea\u0303n xuy\u00ean t\u00e2m\u201d ki\u0301ch thi\u0301ch n\u00f4\u0323i l\u01b0\u0323c cho th\u00ea\u0301 \u0111\u00e2\u0301t. \u00d4ng co\u0300n l\u00e2\u0323p \u201ct\u01b0\u0301 tr\u00e2\u0301n\u201d \u0111\u00ea\u0309 ba\u0309o toa\u0300n an ninh cho kinh \u0111\u00f4. \u0110\u0103\u0323c bi\u00ea\u0323t, toa\u0300n b\u00f4\u0323 thi\u00ea\u0301t k\u00ea\u0301 phong thu\u0309y cu\u0309a \u00f4ng \u0111\u00ea\u0300u d\u01b0\u0323a tr\u00ean \u201clong ma\u0323ch\u201d xu\u00e2\u0301t pha\u0301t t\u01b0\u0300 nu\u0301i Nu\u0300ng cu\u0309a th\u00e2\u0300n Long \u0110\u00f4\u0303 cha\u0323y theo h\u01b0\u01a1\u0301ng t\u00e2y-t\u00e2y b\u0103\u0301c va\u0300 s\u01b0\u0323 \u0111i\u00ea\u0300u ti\u00ea\u0301t t\u00f4\u0309ng th\u00ea\u0309 cu\u0309a th\u00e2\u0300n s\u00f4ng T\u00f4 Li\u0323ch.\u201d<\/p>\n<p>Xem th\u1ebf \u0111\u1ec3 th\u1ea5y long m\u1ea1ch qu\u1ed1c gia n\u00e0y l\u00e0 thi\u00eang li\u00eang, v\u00e0 tuy\u1ec7t \u0111\u1eb9p. Nh\u01b0ng, th\u00e0nh H\u00e0 N\u1ed9i \u0103n theo m\u1ea1ch kh\u00ed s\u00f4ng H\u1ed3ng l\u00e0 m\u1ed9t con s\u00f4ng thu\u1ed9c d\u1ea1ng v\u00f4 c\u00f9ng hung d\u1eef. \u1eaet kh\u00f3 tr\u00e1nh chi\u1ebfn tranh li\u1ec1n l\u0129. Tuy nhi\u00ean, may m\u1eafn l\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i c\u00f3 nh\u1eefng con s\u00f4ng r\u1ea5t tuy\u1ec7t nh\u01b0 T\u00f4 L\u1ecbch, Kim Ng\u01b0u l\u00e0m cho th\u1ebf phong th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec1m m\u1ea1i, \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1t kh\u00ed l\u1ed3 l\u1ed9 c\u1ee7a s\u00f4ng H\u1ed3ng. Nh\u1eefng con s\u00f4ng n\u00e0y linh thi\u00eang \u0111\u1ebfn m\u1ee9c l\u00e0m cho \u0111\u1ea5t ng\u00e0n n\u0103m m\u1edbi y\u00ean h\u00f2a l\u00e0m sao, n\u00ean nh\u00e2n gian m\u1edbi c\u00f3 c\u00e2u &#8220;Th\u0103ng Long phi chi\u1ebfn \u0111\u1ecba&#8221;.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3 th\u1eadt, su\u1ed1t t\u1eeb khi L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n \u0111\u1eb7t \u0111\u00f4 \u1edf \u0111\u00e2y (1010) cho t\u1edbi t\u1eadn n\u1eeda sau th\u1ebf k\u1ef7 19, ta \u0111\u00e3 th\u1ea5y th\u1ebf cu\u1ed9c th\u01b0 th\u00e1i th\u1ebf n\u00e0o. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u1ee9 hay n\u00f3i n\u01b0\u1edbc ta chi\u1ebfn tranh tri\u1ec1n mi\u00ean l\u00e0 \u0111\u00e3 n\u00f3i qu\u00e1 l\u00ean, ch\u1ee9 so v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u1edf ch\u00e2u \u00c2u ch\u1eb3ng h\u1ea1n th\u00ec \u0111\u00e3 l\u00e0 g\u00ec. C\u00e1c cu\u1ed9c chi\u1ebfn x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc th\u00ec c\u0169ng \u0111\u00e2u c\u00f3 nhi\u1ec1u (c\u00f3 6 l\u1ea7n t\u1ea5t c\u1ea3 trong 8 th\u1ebf k\u1ef7), m\u00e0 m\u1ed7i cu\u1ed9c chi\u1ebfn th\u00ec th\u01b0\u1eddng c\u0169ng ch\u1ec9 t\u00ednh b\u1eb1ng th\u00e1ng:<\/p>\n<p>Ch\u1ed1ng T\u1ed1ng: 1075 \u2013 1077; Ch\u1ed1ng M\u00f4ng Nguy\u00ean l\u1ea7n 1: 1258; Ch\u1ed1ng M\u00f4ng Nguy\u00ean l\u1ea7n 2: 1285; Ch\u1ed1ng M\u00f4ng Nguy\u00ean l\u1ea7n 3: 1287; B\u1eafc thu\u1ed9c l\u1ea7n IV (ch\u1ed1ng Minh): 1407 &#8211; 1427; \u0111\u1ea1i ph\u00e1 qu\u00e2n Minh: 1428; \u0110\u1ea1i ph\u00e1 qu\u00e2n Thanh: 1789<\/p>\n<p>T\u1eeb th\u1eddi Tr\u1ea7n, Vi\u1ec7t Nam b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng nhi\u1ec1u v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng nam, do \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a phong th\u1ee7y c\u00e1c v\u00f9ng \u0111\u1ea5t m\u1edbi n\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1c cu\u1ed9c \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ed9 c\u1ee7a &#8220;v\u0103n minh c\u00e1c long m\u1ea1ch&#8221;, n\u1ed5i b\u1eadt l\u00ean l\u00e0 cu\u1ed9c Tr\u1ecbnh-Nguy\u1ec5n ph\u00e2n tranh (1627-1775). Sau \u0111\u00f3, nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n r\u1ed3i nh\u00e0 Nguy\u1ec5n tuy n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c giang s\u01a1n, nh\u01b0ng ch\u1ec9 v\u00ec c\u1ed1 th\u1ee7 \u1edf Ph\u00fa Xu\u00e2n m\u00e0 suy y\u1ebfu. Gi\u00e1 nh\u01b0, nh\u00e0 Nguy\u1ec5n m\u00e0 \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4 \u1edf Th\u0103ng Long th\u00ec \u0111\u00e3 ch\u1eafc g\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 n\u1eafm quy\u1ec1n 143 n\u0103m (1802 &#8211; 1945).<\/p>\n<p>V\u1edbi m\u1ea1ch s\u00f4ng H\u1ed3ng hung d\u1eef \u0111\u1ea7y s\u00e1t kh\u00ed nh\u01b0 th\u1ebf, m\u00e0 ch\u1ec9 nh\u1edd c\u00f3 s\u00f4ng T\u00f4 L\u1ecbch \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft, n\u00ean d\u00e2n ta v\u1eabn h\u01b0\u1edfng h\u00f2a b\u00ecnh l\u00e2u d\u00e0i l\u00e0 ch\u00ednh.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-5841 aligncenter\" src=\"https:\/\/douongvietnam.net\/images\/2021\/10\/long-mach-4.jpg\" alt=\"\" width=\"700\" height=\"472\" \/><\/p>\n<p>Th\u1ebf nh\u01b0ng, t\u1eeb khi Ph\u00e1p x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c (1858), th\u1ebf c\u1ee5c \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i kh\u00e1c. Do s\u1ee3 l\u0169 l\u1ee5t, ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u0111\u00e3 cho l\u1ea5p s\u00f4ng T\u00f4 L\u1ecbch! Kh\u00f4ng c\u00f3 d\u00f2ng s\u00f4ng anh linh, Th\u0103ng Long \u0111\u00e2u c\u00f2n l\u00e0 phi chi\u1ebfn \u0111\u1ecba, kh\u1eafp \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t x\u01b0\u01a1ng ch\u1ea5t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ea5t m\u00e1u ch\u1ea3y \u0111\u1ea7y s\u00f4ng!! K\u1ec3 t\u1eeb khi Ph\u00e1p \u0111\u00e1nh th\u00e0nh H\u00e0 N\u1ed9i cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 19 (1873) \u0111\u1ebfn t\u1eadn h\u00f4m nay, n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 n\u1ed5i m\u1ed9t ng\u00e0y h\u00f2a b\u00ecnh tr\u1ecdn v\u1eb9n!! H\u00e3y t\u00ednh \u0111\u1ebfm \u0111i. H\u1ebft gi\u1eb7c Ph\u00e1p, Nh\u1eadt, M\u1ef9, T\u00e0u&#8230;, s\u1ef1 tr\u1ed7i d\u1eady c\u1ee7a bao nhi\u00eau th\u1ebf l\u1ef1c hi\u1ebfu chi\u1ebfn, cho ch\u00ed n\u1ed9i chi\u1ebfn B\u1eafc-Nam, r\u1ed3i nay l\u00e0 canh c\u00e1nh kinh h\u00e3i trong &#8220;th\u00f9ng thu\u1ed1c s\u00fang bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng&#8221;.<\/p>\n<p>Long m\u1ea1ch qu\u1ed1c gia th\u1ebf l\u00e0 t\u00e1n t\u00e1c, \u0111\u00e2u c\u00f2n \u0111\u1ee7 uy l\u1ef1c \u0111\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf to\u00e0n c\u00f5i, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi run r\u1ea9y, nh\u00e2n t\u00e2m n\u00e1t b\u1ea5y, xu\u1ea5t ph\u00e1t ch\u00ednh t\u1eeb t\u00ednh h\u00e1o s\u00e1t th\u00e1i qu\u00e1 kh\u00f4ng th\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t c\u1ea3 th\u1ebf k\u1ef7 nay (d\u01b0\u01a1ng c\u1ef1c t\u1eafc ph\u1ea3n) c\u1ee7a to\u00e0n b\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t kh\u1eafp n\u01a1i (m\u00e0 v\u1ed1n d\u0129 ai ai c\u0169ng \u0111\u1ec1u t\u1eeb &#8220;v\u0103n minh s\u00f4ng H\u1ed3ng&#8221; m\u00e0 ra). N\u00f3i r\u1ee7i, n\u1ebfu th\u00e0nh H\u00e0 N\u1ed9i th\u1ea5t th\u1ee7, th\u00ec li\u1ec7u c\u00f2n c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1ng n\u00e0o nh\u01b0 Ho\u00e0ng Di\u1ec7u v\u00ec nh\u1ee5c n\u01b0\u1edbc m\u00e0 tu\u1eabn ti\u1ebft ngay t\u1ea1i \u0111\u1ea7u ph\u1ed1 Chu V\u0103n An b\u00e2y gi\u1edd??<\/p>\n<p>C\u00f2n ch\u1ea7n ch\u1edd g\u00ec n\u1eefa m\u00e0 ch\u01b0a th\u00f4ng l\u1ea1i d\u00f2ng s\u00f4ng th\u1ea7n th\u00e1nh n\u00e0y?!<\/p>\n<p><strong>\u0110\u1eb7ng Th\u00e2n<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Long m\u1ea1ch m\u1ed9t qu\u1ed1c gia kh\u00e1c v\u1edbi long m\u1ea1ch c\u00e1 nh\u00e2n (ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1i m\u1ed9 tr\u00ean \u0111a d\u1ea1ng \u0111\u1ecba h\u00ecnh), v\u00ec \u1edf t\u1ea7m qu\u1ed1c gia th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t m\u1ea1ch s\u00f4ng \u0111\u1ee7 kh\u00ed, k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c th\u1ebf n\u00fai, b\u00ecnh d\u01b0\u01a1ng, hay d\u00f2ng bi\u1ec3n. D\u00f9 l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh r\u1ea5t nh\u1ecf nh\u01b0 Singapore, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":5838,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override_template":"0","override":[{"template":"1","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","show_post_reading_time":"0","post_reading_time_wpm":"300","show_zoom_button":"0","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"0","show_post_related":"0","show_inline_post_related":"0"}],"override_image_size":"0","image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post":"0","trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post":"0","sponsored_post_label":"Sponsored by","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo_enable":"0","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":""},"jnews_primary_category":{"id":""},"jnews_override_counter":{"override_view_counter":"0","view_counter_number":"0","override_share_counter":"0","share_counter_number":"0","override_like_counter":"0","like_counter_number":"0","override_dislike_counter":"0","dislike_counter_number":"0"},"footnotes":""},"categories":[7,8,18,16,17],"tags":[2462],"class_list":["post-5837","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-du-lich","category-song","category-su-kien-van-de","category-tieu-diem","category-tin-noi-bat","tag-long-mach-quoc-gia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/douongvietnam.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5837","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/douongvietnam.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/douongvietnam.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/douongvietnam.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/douongvietnam.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5837"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/douongvietnam.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5837\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5843,"href":"https:\/\/douongvietnam.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5837\/revisions\/5843"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/douongvietnam.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5838"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/douongvietnam.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5837"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/douongvietnam.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5837"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/douongvietnam.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5837"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}